Trong môi trường thi công khắc nghiệt, cần cẩu bánh xích là thiết bị không thể thiếu nhờ khả năng nâng tải lớn, hoạt động linh hoạt trên địa hình mềm hoặc gồ ghề. Tuy nhiên, nếu không được bảo dưỡng đúng cách, máy dễ gặp sự cố nghiêm trọng: từ rò rỉ thủy lực, hao dầu, đến đứt xích hoặc hỏng quay toa. Những hư hỏng này không chỉ tốn kém chi phí sửa chữa mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công và an toàn lao động.
Trong bài viết này, Blog Xe sẽ phân tích chi tiết về thông số kỹ thuật, khả năng vận hành, chi phí đầu tư và kinh nghiệm lựa chọn, giúp bạn đưa ra quyết định phù hợp và tiết kiệm nhất.
Đặc điểm kỹ thuật cần lưu ý khi bảo dưỡng cần cẩu bánh xích
Việc bảo dưỡng định kỳ hiệu quả phải dựa trên hiểu biết kỹ thuật về cấu tạo và nguyên lý hoạt động của cần cẩu bánh xích:
- Hệ thống thủy lực: Cung cấp năng lượng cho các chuyển động như nâng, hạ, quay toa, di chuyển xích.
- Động cơ diesel: Là nguồn phát lực chính, thường sử dụng động cơ 4 thì công suất cao.
- Hệ thống di chuyển bằng xích: Cho phép làm việc trên địa hình mềm mà không bị lún.
- Cơ cấu cần chính và tay cần: Gồm cần chính, tay cần phụ (jib), đối trọng, móc cẩu.
- Hệ thống điều khiển: Bao gồm cabin, tay lái thủy lực, đồng hồ đo áp suất, cảm biến quá tải…
Khi bảo dưỡng, mỗi bộ phận cần kiểm tra theo lịch trình khác nhau và tuân thủ khuyến cáo của nhà sản xuất.
Lịch trình bảo dưỡng định kỳ cho cần cẩu bánh xích
Để đảm bảo độ ổn định và an toàn, cần cẩu bánh xích nên được bảo dưỡng theo 3 cấp độ định kỳ:
| Cấp độ bảo dưỡng | Chu kỳ khuyến nghị | Nội dung chính |
|---|---|---|
| Hàng ngày | Trước mỗi ca làm | Kiểm tra rò rỉ dầu, siết bu-lông, vệ sinh bụi bẩn |
| Hàng tuần | Mỗi 50 giờ vận hành | Kiểm tra áp suất thủy lực, lọc gió, dầu động cơ |
| Hàng tháng | Mỗi 200 giờ | Thay dầu, mỡ bôi trơn, cân chỉnh xích, kiểm tra quay toa |
Ngoài ra, các bộ phận như bơm thủy lực, động cơ, các van điều khiển cần kiểm tra sâu hơn sau mỗi 1000 giờ làm việc.
Quy trình bảo dưỡng hệ thống thủy lực của cần cẩu bánh xích
Hệ thống thủy lực là “trái tim” của cẩu bánh xích. Các bước bảo dưỡng gồm:
- Kiểm tra dầu thủy lực:
- Màu sắc dầu phải trong, không có cặn.
- Mức dầu phải đạt chuẩn vạch MIN – MAX trên bình dầu.
- Dầu cũ có mùi khét hoặc sẫm màu cần thay ngay.
- Thay lọc dầu thủy lực:
- Sau mỗi 500–1000 giờ hoạt động hoặc theo hướng dẫn hãng.
- Nên dùng lọc chính hãng để tránh tắc nghẽn.
- Kiểm tra rò rỉ tại ống mềm và khớp nối:
- Dùng khăn sạch lau, quan sát vết dầu thấm.
- Siết lại hoặc thay thế nếu có vết nứt, phồng.
- Đo áp suất hệ thống:
- Dùng đồng hồ đo chuyên dụng ở các điểm kiểm tra (test port).
- So sánh với thông số kỹ thuật tiêu chuẩn của từng model.
Bảo dưỡng tốt hệ thống thủy lực giúp cẩu nâng hạ êm ái, tránh mất áp, rò dầu, gây trượt tải nguy hiểm.
Bảo dưỡng động cơ diesel cho cần cẩu bánh xích
Động cơ diesel thường hoạt động cường độ cao, nên cần chú ý các bước sau:
- Kiểm tra và thay dầu nhớt định kỳ:
- Thường mỗi 200 giờ vận hành.
- Dùng dầu đúng cấp nhớt SAE (ví dụ: SAE 15W-40), phù hợp môi trường.
- Thay lọc nhớt, lọc nhiên liệu, lọc gió:
- Tránh hiện tượng lọc bẩn gây giảm công suất hoặc chết máy.
- Nên thay lọc cùng lúc thay nhớt.
- Kiểm tra hệ thống làm mát:
- Nước làm mát đủ mức, không rò rỉ.
- Vệ sinh két nước, thay nước làm mát nếu chuyển màu nâu đục.
- Kiểm tra tiếng máy, khói thải:
- Máy nổ không đều, khói đen nhiều là dấu hiệu hỏng kim phun, bơm cao áp.
Bảo dưỡng tốt động cơ giúp máy bền hơn, tiết kiệm nhiên liệu và duy trì mô-men nâng ổn định.
Bảo trì xích di chuyển và hệ thống quay toa
Hai bộ phận này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng linh hoạt và an toàn của cẩu bánh xích:
1. Xích di chuyển:
- Kiểm tra độ chùng xích: Không quá lỏng, không quá căng.
- Tra mỡ định kỳ: Giảm mài mòn giữa mắt xích.
- Kiểm tra bánh dẫn và con lăn: Không vỡ, không mẻ răng.
- Làm sạch bùn đất sau mỗi ca làm việc: Tránh mài mòn nhanh.
2. Hệ thống quay toa:
- Kiểm tra ổ quay và vòng răng: Dấu hiệu mòn, vỡ, mất răng.
- Tra mỡ vòng quay toa: Đúng loại mỡ chịu nhiệt cao, không trộn lẫn.
- Kiểm tra phanh quay toa: Không được trượt, bó phanh.
Nếu quay toa có tiếng kêu lớn hoặc cẩu không quay được 360 độ thì cần dừng hoạt động và kiểm tra ngay.
Dấu hiệu cho thấy cần cẩu bánh xích cần bảo dưỡng gấp
Chủ đầu tư và kỹ sư vận hành cần đặc biệt chú ý các dấu hiệu sau:
- Cần nâng bị giật, không êm ái → Có thể do tắc lọc dầu thủy lực.
- Dầu thủy lực tụt nhanh, có vũng dầu bên dưới → Rò rỉ tại ống, van hoặc xi-lanh.
- Động cơ nóng quá mức, có khói trắng hoặc đen → Hỏng kim phun hoặc két nước bẩn.
- Xích bị lệch khi di chuyển → Cân chỉnh sai hoặc bánh răng mòn.
- Vòng quay toa phát ra tiếng kêu lớn, bị rung → Cần kiểm tra ổ bi và tra mỡ.
Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào trên, cần tạm dừng vận hành, kiểm tra kỹ lưỡng và bảo dưỡng ngay để tránh tai nạn.
Kinh nghiệm lựa chọn vật tư và phụ tùng khi bảo dưỡng
Khi tiến hành bảo dưỡng, nên lưu ý:
- Ưu tiên phụ tùng chính hãng: Đảm bảo độ bền, đồng bộ với máy.
- Mua vật tư tại đại lý uy tín: Có bảo hành, có hướng dẫn sử dụng.
- Ghi chép lịch sử bảo dưỡng: Giúp theo dõi tuổi thọ từng bộ phận.
- Sử dụng dầu nhớt, mỡ đúng tiêu chuẩn: Ví dụ mỡ EP2, dầu thủy lực ISO VG 46…
Nếu cẩu thuộc thương hiệu như Kobelco, Hitachi, Sumitomo, XCMG, nên liên hệ đại lý chính hãng để mua phụ tùng đúng mã (Part number).
Ước tính chi phí bảo dưỡng định kỳ cho cẩu bánh xích
| Hạng mục bảo dưỡng | Chu kỳ | Chi phí ước tính |
|---|---|---|
| Thay dầu động cơ + lọc | 200 giờ | 2–3 triệu VNĐ |
| Thay dầu thủy lực + lọc | 1000 giờ | 6–10 triệu VNĐ |
| Tra mỡ vòng quay, xích | 100–200 giờ | 1–2 triệu VNĐ |
| Vệ sinh két nước, lọc gió | 100 giờ | 500.000 – 1 triệu |
| Thay xích, bánh dẫn (nếu hỏng) | 3000–5000 giờ | 20–40 triệu VNĐ |
Chi phí có thể chênh lệch tùy loại cẩu, hãng sản xuất và chất lượng vật tư sử dụng.
Kết luận
- Bảo dưỡng định kỳ cho cần cẩu bánh xích không chỉ giúp thiết bị vận hành ổn định, an toàn mà còn giảm thiểu rủi ro hư hỏng nặng.
- Các hạng mục như dầu thủy lực, động cơ, xích và quay toa cần kiểm tra kỹ theo đúng chu kỳ.
- Nên lưu trữ lịch sử bảo trì và ưu tiên dùng phụ tùng chính hãng để tránh lỗi kỹ thuật phát sinh.
